مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 3 2 2012 05 07 تحلیلی بر محرک کنش با رویکرد مقایسه‌ای بین دیدگاه‌های جامعه‌شناسان غربی و اسلام 27 48 100 FA اکبر میرسپاه دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-2434-820X منصور حقیقیان محسن صادقی امینی دانشجوی دکتری - رفاه اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی Journal Article 2012 08 03 Nowadays, the extensive debates on indigenization and Islamization of knowledge show the necessity of extracting and expounding the Islamic view on the basic issues of social sciences including sociology. However, there are two approaches to explaining the Islamic human sciences: the first is rejecting the existing achievements and establishing a new scientific paradigm and the second is making use of the existing sciences, and modifying and improving them according to Islamic teachings. Using a documentary method based on the second approach and a comparative study as a basic research method in social sciences, the present paper elaborates on the concept of action in the light of famous western thinkers' views, the viewpoint of the Quran and traditions, and compares between them. Contrary to most western theories which have dealt with a two-variable one-dimensional analysis of action, Islam touches through its comprehensive analysis on the mental, physical, natural, and social dimensions of the development of action and considers actor, freedom, opportunity, facilities and motivation (intention) as the main basic elements of action. امروزه طرح گستردۀ مباحثی چون بومی سازی و اسلامی سازی دانش، ضرورت استخراج و تبیین دیدگاه اسلام درباره‌ی مسائل اساسی علوم انسانی از جمله جامعه شناسی را بیش از پیش نمایان ساخته است. اما درتبیین علوم انسانی اسلامی، دو شیوه هست: اول نفی مطلق دستاوردهای کنونی و پایه ریزی پارادایم جدید علمی؛ دوم استفاده از علوم موجود وپالایش و تکمیل آن با بهره گیری از آموزه های اسلام. این مقاله، با روش اسنادی بر مبنای رهیافت دوم و با رویکرد مقایسه ای که از روش های اصلی تحقیقات در علوم اجتماعی است، مفهوم کنش را در آرای اندیشوران شاخص غربی بررسی، و نظر قرآن و روایات را در این باره شرح داده، به مقایسۀ تطبیقی آنها پرداخته است. اسلام برخلاف اغلب نظریات غربی، که به نوعی تحلیل دو متغیره و یک بعدی در این خصوص پرداخته اند، با تحلیل همه جانبه از موضوع کنش، به ابعاد روانی، جسمی، طبیعی و اجتماعی در صدور کنش اشاره نموده و پنج رکن اصلی کنش را کنشگر، آزادی، فرصت، امکانات و انگیزه (نیت) دانسته است https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/2_20.pdf