بررسي نقش عوامل اجتماعي- فرهنگي مؤثر در كاهش باروري

سال نهم، شماره دوم، پياپي 34، بهار 1397

اسماعيل چراغي کوتياني / دکتري جامعه‌شناسي فرهنگي مؤسسة آموزشي و پژوهش امام خميني ره     kotiani@yahoo.com
دريافت: 29/08/1396 ـ پذيرش: 04/12/1396
چكيده
فرايند نوسازي، خانواده را نيز همچون ساير ساحت‌هاي زندگي اجتماعي، دگرگون نموده است. کاهش باروري، از جمله دگرگوني‌هايي است که در تحولات خانواده ريشه دارد و مي‌تواند چالش‌هاي فراواني را در عرصه‌هاي اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي و امنيتي براي جامعه ايراني به وجود آورد. ازاين‌رو، شناخت عوامل اجتماعي- فرهنگي پيدايي اين پديده، ضرورتي انکارناپذير است. از سوي ديگر، شناخت عوامل تأثيرگذار بر کاهش باروري، از مسير مطالعه تغييرات خانواده، مي‌گذرد؛ زيرا باروري در خانواده اتفاق مي‌افتاد. اين نوشتار با روش توصيفي و تبييني و ياري جستن از تحليل ثانويه آمارهاي موجود و واکاوي و تبيين مهم‌ترين علل اجتماعي - فرهنگي اين پديده، به فهمي دقيق‌تر از علل پيدايي اين پديده دست يافته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد که شهرنشيني و فرهنگ آن، گسترش سواد و تحصيلات، افزايش سن ازدواج، رشد روزافزون طلاق، هسته‌اي شدن خانواده، غلبه فضاي گفتماني کم فرزندآوري، نفوذ مذهب و گسترش رسانه‌ها، از مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار در کاهش باروري مي‌باشند.
کليدواژه‌ها: خانواده، باروري، شهرنشيني، طلاق، تحصيلات، سن ازدواج، رسانه، دين.